Hoe de Eetscore werkt, en wat hij niet zegt

Wat de DHD2015 is

De Eetscore in Mealjot is de Dutch Healthy Diet index 2015 — een index die onderzoekers gebruiken om te meten hoe dicht iemands voedingspatroon bij de Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad ligt. Hij is bedoeld om groepen mensen mee te vergelijken in voedingsonderzoek, niet om iemand een cijfer te geven.

Hij bestaat uit vijftien onderdelen. Elk onderdeel levert nul tot tien punten op, samen maximaal honderdvijftig. De punten lopen niet in sprongen maar geleidelijk: tussen de ondergrens en de richtlijn schuift het aantal punten mee met wat je at.

De onderdelen zijn van drie soorten. Bij sommige is meer beter tot aan de richtlijn (groente, fruit, volkoren, peulvruchten, noten, vis, thee). Bij sommige is minder beter (rood vlees, bewerkt vlees, gezoete dranken, alcohol, zout). En bij een paar is er een optimum of een verhouding: zuivel heeft een bovengrens, bij vetten telt de verhouding tussen zachte en harde vetten, en bij koffie gaat het om gefilterd tegenover ongefilterd.

De afkappunten die wel gecontroleerd zijn

Elf van de vijftien onderdelen zijn nagelopen tegen tabel 1 van de publicatie waarop de index rust (Looman e.a., 2017), en die kwamen exact overeen met wat er in de app staat:

• Groente — nul punten bij 0 g, tien bij 200 g per dag
• Fruit — nul bij 0 g, tien bij 200 g
• Volkoren producten — nul bij 0 g, tien bij 90 g
• Peulvruchten — nul bij 0 g, tien bij 10 g per dag
• Noten — nul bij 0 g, tien bij 15 g
• Vis — nul bij 0 g, tien bij 15 g per dag
• Thee — nul bij 0 ml, tien bij 450 ml
• Koffie — ongefilterde koffie kost punten, gefilterde niet
• Rood vlees — nul bij 100 g per dag, tien bij 45 g of minder
• Bewerkt vlees — nul bij 50 g, tien bij 0 g
• Gezoete dranken en vruchtensap — nul bij 250 ml, tien bij 0 ml

En de drie die dat niet zijn

Drie afkappunten in deze app zijn niet geverifieerd. Ze staan zoals ze in het ontwerp zijn opgeschreven, en het is niet zeker dat dat de goede getallen zijn.

Wat er wél van de bronpublicatie is gelezen, kwam uit een automatische samenvatting van een pagina achter een betaalmuur. Dat is geen bron om een gezondheidsgetal op te baseren — en een verkeerde constante in een score is erger dan een ongecontroleerde. Dus zijn ze niet aangepast, en worden ze ook niet verzwegen.

• Zuivel — de app geeft nul punten bij 0 g en bij 750 g of meer. De gelezen tabel noemde 450 g als bovengrens. Dat verschil is groot: bij 450 g zou een gewone Nederlandse zuivelconsumptie op nul uitkomen.
• Alcohol — de app hanteert één grens, nul punten vanaf 30 g per dag. De gelezen tabel maakte onderscheid: 20 g voor vrouwen, 30 g voor mannen. Dat zou het onderdeel geslachtsafhankelijk maken, en dat is het in de code nu niet.
• Zout — de app geeft nul punten vanaf 3,8 g natrium en tien punten onder 1,9 g. De gelezen tabel noemde tien punten onder 2,4 g natrium.

• Wat Mealjot verder niet claimt

Waarom er vaak dertien van de vijftien staat

Twee onderdelen zijn regelmatig niet te beoordelen, en dan zegt het scherm dat ook in plaats van er nul punten voor te geven — nul is een oordeel, en geen oordeel is iets anders.

Koffie kan bijna nooit. Het onderdeel gaat over de verhouding tussen gefilterde en ongefilterde koffie, en NEVO legt niet vast of een kop koffie gefilterd is. Zonder dat onderscheid bestaat de verhouding niet.

Vetten en oliën kan niet op een dag waarop je geen vet logde. Het onderdeel is een verhouding tussen zachte en harde vetten, en een verhouding met nul in de noemer bestaat ook niet.

Daarom staat er onder de score hoeveel onderdelen er die dag beoordeeld konden worden, en welke niet. Een score van 100 uit 130 beschikbare punten is iets anders dan 100 uit 150, en het verschil hoort zichtbaar te zijn.

Een halve dag scoort te goed

Een score telt alleen wat je logde. Vergeet je de avond, dan telt de wijn niet mee, en de zoutrijke snack ook niet. Juist de onderdelen die over matigen gaan worden daar beter van.

Het scherm waarschuwt daarvoor zodra er minder dan drie maaltijdmomenten iets in hebben staan. Er staat bij hoeveel gram niet aan een onderdeel kon worden toegerekend — samengestelde gerechten, soep, aardappelen, eieren en snacks voeden geen enkel onderdeel van de index — en hoeveel er helemaal niet ingedeeld kon worden.

Een dagscore is daarom vooral nuttig als ruwe indicatie. De weekscore zegt meer, want daar middelen de vergeten avonden een beetje uit.

Wat het niet is

Het is geen medisch oordeel. Het is geen diagnose, geen advies, en geen reden om iets uit je eten te schrappen.

Het is ook geen score van het Voedingscentrum en geen officieel cijfer van het RIVM. Het is de index uit een wetenschappelijke publicatie, hier uitgerekend over jouw regels, met drie constantes waarvan we eerlijk zeggen dat ze nog nagekeken moeten worden.

Waar het wel voor deugt: kijken of er een patroon in zit. Zie je week na week nul punten op peulvruchten en noten, dan is dat een waarneming waar je iets mee kunt. Eén dag betekent niets.

• Waarom offline werken uitmaakt voor je score